ساخت تابلو برق
تابلو برق یکی از اجزای ضروری برای راه اندازی دستگاه های صنعتی، موتورخانه ها و سیستم های گرمایش و سرمایش در ساختمان های اداری، تجاری و مسکونی است. این دستگاه در صنعت در انواع متفاوتی طراحی و ساخته می شود.
ولی وظیفه ی تمامی این تابلوها حفاظت از دستگاه های الکتریسیته، نظارت بر عملکرد آن ها و کنترل اجزای این دستگاه ها است. ساخت تابلو های برق نیاز به دانش و تخصص بالایی دارد و باید توسط افراد خبره انجام شود.
برای طراحی تابلو های برق لازم است از پیش اطلاعاتی دربارۀ ساختمان، وسایل الکتریکی مورد استفاده و دیگر موارد موجود در اختیار سازنده قرار داده شود. سازنده شروع به طراحی و ساخت دستگاه می کند.
آشنایی با تابلو برق و انواع آن
وظیفه ی اصلی این سیستم نظارت، کنترل و حفاظت از دستگاه های الکتریسیته ی گران قیمت است. (البته موضوع حفاظت علاوه بر دستگاه شامل عوامل انسانی می شود.) تابلوهای برق این کارها را به کمک یک سری دستگاه های نظارتی الکتریکی مانند انواع رله های کنترل بار، رله های کنترل فاز، انواع بی متال ها، کنتاکتورها، تجهیزات PLC، وسایل نمایشگر و … انجام می دهد.
دستگاه های تابلو برق برای مصرف های گوناگونی طراحی می شوند و در مکان های متفاوتی مورد استفاده قرار می گیرند. به همین دلیل از تنوع گسترده ای در نحوه ی طراحی و ساخت بهره می برند.
در یک حالت کلی می توان تابلو برق ها را بر اساس ولتاژ ورودی، شکل طراحی، آن بورد بودن یا نبودن و نوع استفاده ی آن ها دسته بندی کرد. که هر یک از این دسته بندی ها موارد مصرف تابلو و جزئیات ساختش را مشخص می کند.
آشنایی با انواع تابلوهای برق
1)تابلوهای فرمان
تابلوهای فرمان معمولا به صورت سه فاز طراحی می شوند و برای کنترل و نظارت بر دستگاه های صنعتی مثل موتورهای الکتریکی مورد استفاده قرار می گیرند.
2)تابلو برق توزیع صنعتی
موقعی که صحبت از توزیع جریان در واحدهای صنعتی می شود، باید به سراغ تابلو برق های توزیع صنعتی رفت.
بیشتر بخوانید: تجهیرات تابلو برق
3)بانک خازنی
در واحدهای صنعتی گاه شرایطی به وجود می آید که نیاز به تقویت بار الکتریکی خواهیم داشت. در این شرایط استفاده از تابلوهای بانک خازنی در واحدهای صنعتی گزینه ی خوبی برای اصلاح ضریب توان است.
4)تابلو برق های خانگی
برای مدیریت و نظارت بر جریان برق ورودی به ساختمان های مسکونی، اداری و تجاری مورد استفاده قرار می گیرند. اغلب طراحی تابلو برق های خانگی به صورت پیش فرض و آن بورد انجام می شود.
5)تابلو برق های کنترلی
اگر قرار بر کنترل دستگاه های صنعتی باشد، باید به سراغ انواع کنترل کننده های PLC و تابلو برق های کنترلی رفت.
طراحی و ساخت تابلو برق
پیش از اینکه به سراغ ساخت تابلو برق بروید، باید با موضوع نقشه کشی و جانمایی تابلو برق برخورد کنید. منظور از جانمایی، بررسی مسائل فنی طرح است. تهیه ی نقشه کار شامل دو نقشه ی ایزومتریک و جانمایی می شود. در ابتدا با نظر کارشناس سازنده، مطابق با شرایط استاندارد تعیین شده مطالعات میدانی ضروری انجام گیرد.
از جمله اینکه مشخص شود هدف از به کارگیری تابلو برق چیست، نقشه ی کلی ساختمان به چه شکلی است، تابلو برق در چه محلی باید به کار گرفته شود و چه وظایفی را انجام دهد، مشخصات فنی مورد نیاز تابلو ساخته شده به چه صورتی باید باشد و …
مراحل اصلی ساخت و طراحی تابلو برق:
1)مرحله ی جوشکاری و برش کاری تابلو برق
2)مرحله ی رنگ کاری
3)مرحله ی مونتاژ تابلو برق، شامل بدنه و اسکلت اصلی
4)مرحله ی مونتاژ قطعات الکتریکی
جوشکاری و برش کاری:
در مرحله ی اول باید بدنه ی اصلی تابلو برق ساخته شود. در ساخت تابلوهای برق اغلب از فولاد ضد زنگ با ضخامت حدودی 1.5 تا 2.5 میلی متر استفاده می شود. انتخاب اندازه ی ضخامت تابلو برق به استفاده ی آن و مکان نصبش بستگی دارد.
مسائلی که در بخش جانمایی و نقشه کشی باید مشخص شده باشد. یک تابلو برق از دو بخش شاسی و بدنه ساخته می شود. اتصالات این دو بخش اغلب به کمک پیچ و مهره صورت می گیرد. در طراحی تابلوهای چند سلولی باز اتصالات به کمک پیچ و مهره انجام می شود.
در طراحی هر سلول باید دقت کرد که اندازه ی هر سلول و فاصله اش با سلول های دیگر به شکلی باشد که دسترسی به بخش های متفاوت آن امکان پذیر بوده و تعمیر و بازرسی قطعاتش به سادگی قابل انجام باشد. استفاده از جوشکاری برای طراحی بدنه ی اصلی و اتصال قطعات بدنه امری ضروری است.
به شکلی که کمک می کند تا اسکلت کلی دستگاه مقاومت خوبی از خود نشان دهد. نکته ی دیگر اینکه در طراحی بدنه باید در نظر داشت که ممکن است در آینده نیاز به تغییراتی در تابلو برق باشد.
برای این مورد اغلب طراحی بدنه به گونه ای انجام می شود که در مواقع لزوم بتوان بدون نیاز به رنگ کاری و جوش کاری مجدد تغییرات لازم را در تابلو برق صورت داد.
رنگ کاری:
رنگ کاری تابلوهای برق در چهار مرحله انجام می گیرد. مرحله ی اول چربی زدایی است. چربی زدایی را می توان به کمک محلول های شیمیایی مانند نفت، بنزین، محلول های قلیایی و یا حتی با استفاده از روش اولتراسونیک انجام داد.
پس از مرحله ی اول نوبت به زنگ زدایی و فرزکاری می رسد. این کار به کمک سمباده ها یا برس های سیمی صورت می گیرد. البته در این مرحله می توان از محلول های اسیدی قوی مثل اسید سولفوریک و یا اسید کلریدریک استفاده کرد.
استفاده از محلول های اسیدی برای زنگ زدایی اگرچه روش مناسبی است ولی باید دقت کرد که خوردگی صورت گرفته در سطح فلزات کنترل شده باشد.
مرحله ی سوم در رنگ کاری تابلوهای برق را فسفاته کاری نام گذاری می کنند. فسفاته کاری از زنگ زدن سطح فلزات جلوگیری می کند و باعث تقویت میزان چسبندگی فلز می شود. مسئله ای که در مرحله ی آخر رنگ کاری سطوح فلزی را ساده تر می کند.
به علاوه فسفاته کاری به نوعی سطح فلزات را عایق می کند که در کار طراحی تابلوهای برق اهمیت زیادی دارد. عمل فسفاته کاری اغلب به صورت غوطه وری در محلول های شیمایی مثل اسید فسفریک و اسید نیتریک انجام می شود.
رنگ کاری تابلوهای برق از اهمیت بالایی برخوردار است. در رنگ کاری باید دقت داشت که نوع رنگ، ضخامت آن و شیوه ی رنگ کاری روی ماندگاری تابلوهای برق اثر مستقیم دارد. اگر قرار باشد از تابلو برق در محیط های خشن صنعتی و در تماس با محلول های شیمایی و … استفاده شود، باید ضخامت رنگ بالاتر باشد.
بیشتر بخوانید: تابلو برق خانگی چیست؟
اما اگر از تابلو برق در محیطی خنثی و به دور از مواد شیمایی و رطوبت استفاده می شود، حداقل ضخامت در نظر گرفته شده کفایت می کند. برای رنگ کاری تابلوهای برق اغلب از رنگ های مرکب پودری اپوکسی استفاده می شود.
انتخاب نوع رنگ اغلب با نظر مشتری و با توجه به آن بورد بودن یا نبودن تابلو برق مشخص می شود. پس از رنگ کاری به روش پاششی باید قطعات رنگ شده را به کوره ی پخت رنگ انتقال داد تا مطابق با استانداردهای مشخص شده برای نوع رنگ عمل پخت آن صورت بگیرد.
مونتاژ تابلو برق، بدنۀ اصلی و اسکلت:
در مرحله ی سوم قطعات رنگ کاری شده را به کمک پیچ و مهره و یا پانچ روی هم سوار می کنند. این مرحله طبق نقشه ی تعیین شده صورت می گیرد.
در زمان موتاژ قطعات بدنه البته ممکن است بعضی از اجزاء نسبت به اندازه های تعیین شده کوچک تر یا بزرگتر باشند. به همین دلیل بعضی از سوراخ کاری ها و عملیات پانچ زنی را از مرحله ی اول به این مرحله منتقل می کنند.
مونتاژ قطعات الکتریکی:
پس از اینکه بدنه ی اصلی تابلو برق حاضر شد، باید به سراغ نسبت قطعات الکتریکی و تست سلامتی آن ها رفت. در این بخش طبق نقشه ی تهیه شده باید تمامی قطعات الکتریکی لازم شامل انواع رله، انواع کنتاکتور، پریز، کنتاکتور، کلید، تابلوهای نمایشگر و … روی دستگاه نصب شود.
البته کار نصب قطعات الکتریکی بسته به نوع تابلو برق و شکل طراحی اش می تواند متفاوت باشد. برای مثال نصب قطعات الکتریکی یک تابلو برق ایستاده با یک تابلو برق کشویی بسیار متفاوت است. که این موضوع به شکل طراحی و کارایی این تابلو برق ها بر می گردد.
پس از تکمیل انجام عملیات مونتاژ لازم است سلامت تمامی قطعات نصب شده امتحان شود و مورد تأیید نهایی قرار بگیرد.