تجهیزات تابلو برق - تک کابل

تجهیزات تابلو برق

تجهیزات تابلو برق چه چیزهایی هستند

مهم ترین اجزا تابلو عبارتند از:

1- بدنه

ﺑﺪنه ی ﺗﺎﺑﻠﻮ وظیفۀ محافظت از ﺗﺠﻬﻴﺰات در ﻣﺤﻞ ﻧﺼﺐ ﺷﺪه در ﺑﺮاﺑﺮ حوادث غیرقابل پیش بینی را ﺑﺮ ﻋﻬﺪه دارد. بدنه از ﻛﺎﻣﭙﻮزﻳﺖ، ﭘﻼﺳﺘﻴﻚ ﻳﺎ آﻫﻦ ﻛﻪ ﺑﻪ روش ﭘﻮﺳﺘﻪ ای ﺳﺮد و ﻧﻮرد ﺷﺪه، ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣﻲﺷﻮد. ضخامت بدنه آهنی بنا به در نظر گرفتن موارد زیر ساخته می شود:

بیشتر بخوانید: تابلو برق خانگی چیست؟

1- محل قرارگیری تابلو

2- محل ورود و خروج هادی ها

3- ساختار بدنه (ایستاده، دیواری، بیرونی، درونی و …)

4- طرز ساخت تابلو (یکپارچه، مجزا از هم)

5- قابلیت دسترسی به اجزای تابلو

6- نحوۀ قرارگیری تجهیزات داخلی

درب ﺗﺎﺑﻠﻮ اﻫﻤﻴﺖ زﻳﺎدی در ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﺗﺠﻬﻴﺰات و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺗأﻣﻴﻦ اﻳﻤﻨﻲ ﻛﺎرﻛﻨﺎن دارد. در ﺗﺎﺑﻠﻮﻫﺎی ﻓﺸﺎر ﻣﺘﻮﺳﻂ درﻳﭽﻪ ای در ﺑﺎﻻی ﺗﺎﺑﻠﻮ (ﺳﻘﻒ ﺗﺎﺑﻠﻮ) ﺟﻬﺖ ﺗﺨﻠﻴۀ ﺿﺮﺑﻪ ﺣﺎﺻﻞ از اﻧﻔﺠﺎر ﺗﺎﺑﻠﻮ ﺗﻌﺒﻴﻪ شده است. درﺟۀ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺑﺪﻧﻪ ﺗﺎﺑﻠﻮ ﺑﺮاﺳﺎس ﻧﻴﺎز و ﺟﺪاول ﻣﻮﺟﻮد ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻲﺷﻮد.

2- کلیدها

کلیدهای مورد استفاده در تابلو برق برای انجام یک یا چند مورد از موارد زیر در مدارهای الکتریکی استفاده می شوند:

1- کنترل

2- حفاظت

3- قطع و وصل

4- جداسازی بخش های مختلف از یکدیگر

3- شینه (هادی ها)

اﻛﺜﺮ ﻫﺎدی ﻫﺎیی که در تابلو به کار می روند از ﺟﻨﺲ ﻣﺲ هستند وﻟﻲ در ﺷﺮاﻳﻂ ﺧﺎﺻﻲ ﻛﻪ استفاده از مس ممکن نباشد مثل محیطهای دارای بخار گوگرد، ﻣﻲﺗﻮان از آﻟﻮﻣﻴﻨﻴﻮم استفاده کرد. ﻫﺎدی ﻫﺎ در دو ﻧﻮع ﺳﻴﻢ و ﺷﻴﻨﻪ ﺑﻪ ﻛﺎر می روند. 

ﺳﻴﻢ ﻫﺎ معمولا ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺳﻴﻢ اﻓﺸﺎن ﺟﻬﺖ ﺑﺮﻗﺮاری ارﺗﺒﺎط اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ ﺑﻴﻦ ﺗﺠﻬﻴﺰات درون ﺗﺎﺑﻠﻮ ﺑﺎ ﻫﻤﺪﻳﮕﺮ و همینطور اﺗﺼﺎل ﺷﺒﻜﻪ و ﻣﺼﺮف ﻛﻨﻨﺪه ﺑﻪ ﺗﺎﺑﻠﻮ استفاده می شوند.

ﺷﻴﻨﻪ ها به عنوان هادی اصلی ﺑﺮای ﺟﻤﻊ آوری و ﺗﻮزﻳﻊ اﻧﺮژی اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ بکار می روند. ﺗﻤﺎم ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺗﺎﺑﻠﻮﻫﺎ ﺑﻪ ﺷﻴﻨﻪ ﻫﺎ ﻣﺘﺼﻞ می شود.

در فشار ضعیف فاصلۀ بین شینه نباید از ۱۰ سانتی متر کمتر شود. ظرفیت جریان دهی شینه به شکل سطح مقطع و اﻧﺪازه آن ﺑﺴﺘﮕﻲ دارد.

4- مقره

ﻣﻘﺮه ﻫﺎ با توجه به محل نصب و کاربرد در تابلو و شرایط کار از ﺟﻨﺲ ﭼﻴﻨﻲ ﻳﺎ ﭘﻼﺳﺘﻴﻚ اﻧﺘﺨﺎب ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ. شکل ظاهری مقره ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﺑﻌﺎد ﺷﻴﻨﻪ و ﻧﺤﻮه ﻗﺮارﮔﺮﻓﺘﻦ آن ﺑﺮ روی ﻣﻘﺮه و ﺑﺎ استفاده از پایه مناسب، تعیین می شود.

از شرایط دیگر انتخاب مقره، ولتاژ کاری تابلو (فشار ضعیف یا فشار متوسط) و وزن شینه ها است. دقت شود که حداکثر نیروی الکترودینامیکی وارد به مقره از ۷۵ درصد قابلیت تحمل مقره بیشتر نگردد.

5- دستگاه های اندازه گیری

11 مورد از دستگاه های اندازه گیری به شرح زیر است:

پاورمتر

آمپرمتر

ولت متر

فرکانس متر

وات متر

وارمتر

کسینوس فی متر

مولتی متر

ترانس های اندازه گیری

دستگاه میگر

تایمر

6- دستگاه های حفاظتی

15 مورد از دستگاه های حفاظتی به شرح زیر است که بعضی از آنها توضیح داده شده است:

1- کلید اتوماتیک

کلید اتوماتیک MCCB برای حفاظت از قطعات و تجهیزات تابلوهای برق در برابر اضافه بار و اتصال کوتاه استفاده می شود. 

2- کلید مینیاتوری

کلید مینیاتوری یا MCB به طور خودکار و تحت شرایط خاص مانند اضافه بار (عبور جریان غیرمجاز) یا اتصال کوتاه، می‌تواند جریان را در مدار الکتریکی موجود در شبکه به صورت کامل قطع کند.

اگر بخواهیم به مقایسه بین فیوز و کلید مینیاتوری بپردازیم، باید بگوییم که کلیدهای مینیاتوری نسبت به فیوزها هم قابل‌اعتمادتر بوده و هم از حساسیت بالاتری برخوردار هستند.

3- محافظ جان

کلید RCCB وظیفه قطع نمودن مدار در زمان تشخیص جریان های نشتی به زمین را داراست. همچنین این کلیداز کاربر در مقابل شوک الکتریکی ناشی از برق گرفتگی محافظت می کند. 

4- کنتاکتور

وظیفه وصل و قطع جریان به الکترو موتور در تابلو برق صنعتی بر عهده کنتاکتور است. اگر مشکلاتی مانند افت ولتاژ، جابه‌جایی فاز، عدم تقارن ولتاژ سه فاز و همچنین قطع شدن یکی از فازها، کنتاکتور بوجود بیاید، اجازه روشن شدن به موتور را نمی‌دهد.

5- کلید حرارتی

کلید حرارتی یا MPCB نوعی قطعه الکتریکی است که محافظت از موتور الکتریکی در مقابل عوامل و شرایط خارجی را به عهده دارد.

بیشتر بخوانید: انواع تابلو برق

6- بی متال

بی متال‌ها (Bimetal) فرایند تبدیل تغییرات دمایی به جابه‌جایی مکانیکی را انجام می دهند. محافظت موتور سه فاز در برابر اضافه بار در کاربردهای با ولتاژ پایین از وظایف بی متالهاست.

7- پوش باتن

پوش باتن ها معمولا از مواد سخت مانند پلاستیک فشرده و یا فلز ساخته می شوند. سوئیچ ها دارای سه بخش هستند. بخش محرک، کنتاکت ثابت و شیارها. 

محرک به طور کامل از طریق سوئیچ به سمت سیلندر نازک در پایین حرکت می کند. در داخل یک کنتاکت متحرک و یک فنر وجود دارد. هنگامی که کسی دکمه را فشار می دهد، آن را با کنتاکت های ثابت تماس می دهد و همین امر باعث اتصال مدار (روشن شدن) می شود.

8- کلید هوایی

کلید اتوماتیک هوایی یکی از انواع کلیدهای فشار ضعیف است. موارد کاربرد این کلیدها در ورودی تابلوها است که معمولاً جریان بالایی دارند .

9- رله کنترل فاز

رله کنترل فاز توالی فاز، قطع فاز، عدم تعادل فاز، اضافه‌ولتاژ و کمبود ولتاژ را در سیستم‌های الکتریکی سه‌فاز کنترل می‌کند. رله کنترل فاز با نامهای رله حفاظت فاز، رله خرابی فاز، رله مانیتورینگ (پایش) خط یا رله نظارت فاز نیز شناخته می شود.

10- تایمر یا رلۀ زمانی

تایمرها برای کنترل زمان پردازش شامل عملیات کنترل موتور، استفاده در آسانسورها، ترمینال نوار نقاله؛ سیستم های تهویه مطبوع، سیستم های هشدار دهنده نوری و ... استفاده می شود.

تایمر در تابلو برق برای زمانبندی در حالت اتوماتیک ، شمارش زمان و ارسال سیگنال در زمان مناسب می باشد.

11- رله هوشمند یا PLC

رله‌های هوشمند معمولا مثل کلید‌های الکتریکی بر سر راه سیم فاز‌ قرار دارند که باعث خاموش و روشن شدن وسیله‌های الکتریکی می‌شوند. رله‌ها کاربرد‌های متفاوتی دارند. از این رو می‌توان برای حفاظت، کنترل کننده‌ای موثر، کنترلر خاص و دیگر موارد استفاده نمود. رله‌ها قادرند در کمترین زمان ممکن و به سریعترین شکل، اقدام به قطع و وصل مدار کنند.

12- اینورتر

اینورتر یا مبدل برق جریان مستقیم (DC) را به جریان متناوب (AC) تبدیل می کند. این جریان ACمتناوب بر اساس نیاز در هر ولتاژ و فرکانسی باشد، بوسیله ترانسفورماتورهای مناسب و مدارها کنترل می شود. 

13- سافت استارتر

با استفاده از این دستگاه می توان موتور را به صورت نرم راه اندازی کرد.

14- سنسور

سنسور یا حسگر کمیت های فیزیکی مانند فشار، حرارت، رطوبت، دما، و… را به کمیت های الکتریکی پیوسته (آنالوگ) یا غیر پیوسته (دیجیتال) تبدیل می کند. سنسور اطلاعات مختلفی از وضعیت اجزای متحرک سیستم را به واحد کنترل ارسال نموده و باعث تغییر وضعیت عملکرد دستگاه ها می شود.

15- چراغ سیگنال

چراغ سیگنال برای اعلام هشدار یا خبر اﺳﺘﻔﺎده می ﺷﻮد و می تواند روشن بودن، خاموش بودن و یا عیب دستگاه و … را نشان دهد.

16- سیم ارت

رله ارت فالت به منظور آشکارسازی و فرمان قطع مدار در صورت بروز خطای اتصال زمین یا جریان نشتی به همراه ترانس حلقوی کوربالانس به کار می رود.

سیم اینترلاک

تجهیزات دیگر تابلو برق از این قرار است

1- فیوزها

حفاظت مدار در برابر اتصالات کوتاه و اضافه بار از وظایف اصلی فیوزها محسوب می‌شود. درتابلوهای برق وظیفه مهمشان این است تا از افزایش میزان جریان برق ورودی به مدار جلوگیری کند.

2- کلید قطع جریان

کلیدهای قطع جریان در تابلو برق‌های صنعتی را بر اساس نوع فعالیتی که دارند در دسته بندی‌های غلتکی، میکرو سوئیچی، سلکتوری و … مورد استفاده قرار می دهند.

3- کلید کامپکت

کلیدهای کامپکت یا MCCB در طیف گسترده‌ای از فرکانس‌ها و ولتاژهای ۵۰ و ۶۰ هرتز استفاده می‌شود. تفاوت عمده کلیدهای کامپکت و کلیدهای مینیاتوری اندازه بزرگشان است و می‌توانند جریان نامی تا ۲۵۰۰ آمپر را داشته باشند.همچنین از قابلیت تنظیم شدن برخوردارند.

4- وسایل اندازه گیری و نمایشگرها

دستگاه های اندازه گیری و نمایشگر به منظور آنالیز بسیاری از پارامترهای سیستم های الکتریکی و تابلوهای برق استفاده می شوند.  این وسایل باید در برابر نفوذ رطوبت و خاک مقاوم باشند و دارای پیچ تنظیم برای صفر کردن .