انواع تابلو برق
تابلو برق
تابلو برق محفظه ای است که تجهیزات برقی در آن نصب میشود. تابلو برق همیشه فلزی نیست و جنس غیرفلزی آن هم در بازار وجود دارد. درون تابلو برق تجهیزات مختلفی وجود دارد که با توجه به کاربرد، متفاوت هستند. می توان گفت هر یک از تجهیزات موجود در تابلو برق نقش و کارکرد خاصی دارد.
محفظه تابلو برقها به دلیل جلوگیری از بروز خطر همیشه بسته نگه داشته می شود.
کاربرد تابلو برق :
کاربرد تابلو برق بر اساس مکانی که در آن مورد استفاده قرار می گیرد متفاوت است.
کاربرد خانگی:
تابلو برق های خانگی به این دلیل ساخته می شوند که بتوان کنتور و فیوزهای برق ساختمان را در داخل آن قرار داد تا در مواقع اضطراری این تابلو برق بتواند برق یک قسمت از ساختمان را قطع یا وصل کند.
انواع تابلو برق ساختمان
1- تابلو برق اصلی MDP
تابلو برق اصلی ساختمان به کابل اصلی برق وصل شده و وظیفه تأمین برق کلیه واحدهای ساختمان و همچنین برق مشاعات آن را عهده دار است.
2- تابلو مشاعات GDB یا GDP
تابلو برق عمومی با مشاعات که وظیفه تأمین برق پارکینگ، راهپله، پشتبام و سایر مکانهای عمومی ساختمان را بر عهده دارد.
بیشتر بخوانید: تابلو برق چیست؟
3- تابلو واحدها تابلو مینیاتوری (SDP یا SDB)
تابلو برق خانگی یا تابلو کنتور برق خانگی واحدهای بهمنظور توزیع برق هر واحد در ساختمان کاربرد دارد.
4- تابلو جریان ضعیف
5- تابلو آسانسور
در ساختمانهای دارای آسانسور تابلو برق آسانسور، وظیفه انتقال برق به آسانسور را بر عهده میشود.
6- تابلو توزیع برق دیزل ژنراتور
تابلو برق دیزل ژنراتور بهصورت اختیاری در ساختمان نصب می شود. این تابلو برق در زمان قطع شدن برق شهری، وظیفه تأمین برق ساختمان را انجام می دهد.
7- تابلو توزیع برق UPS
تابلو برق یو پی اس میتواند در صورت لزوم در ساختمان نصب شود ، باعث ورود جریان بی وقفه و با ولتاژ معین به مدارها ساختمان فشار ضعیف که وظیفه اصلی آن توزیع جریان برق بین تابلو برقهای دیگر ساختمان است. در حقیقت یک نقش فیلتر در برق ساختمان دارد.
کاربرد صنعتی:
تابلو برقهایی صنعتی معمولاً به منظور توزیع قدرت برق استفاده میشوند. در داخل تابلو برقهای صنعتی سوئیچهای اضطراری، نمایشگرهای ولتاژ و کنترلر جریان برق قرار دارند.
انواع تابلو برق از نظر کاربرد
1- تابلو برق توزیع
تابلو برق توزیع برای جمع آوری و توزیع انرژی الکتریکی به کار برده می شوند. ورودی تابلو برق شبکه سراسری است و خروجی مصرف کننده می باشد. برای اتصال تابلو به ورودی و خروجی از ترمینال استفاده می شود.
توضیح بیشتر این که تابلوهای توزیع به منظور تقسیم بندی جریان برق ورودی و انتقال آن بکار می رود. این انتقال با دو هدف صورت می گیرد:
1-انتقال بین شبکه ای از تابلوهای دیگر که هر کدام کاری تخصصی انجام می دهند
2-این تابلو نوعی منبع تغذیه با حفاظت بالا برای دیگر تابلوها و ماشین آلات خواهد بود.
2- تابلو برق کنترل
تابلو برق کنترل با توجه به تجهیزات مختلف به کار برده در آن، وضعیت سیستم را سنجیده و نمایش می دهند. در مرحله بعد در صورت نیاز، تنظیمات اعمال شده توسط بهره بردار را به سیستم انتقال می دهد.
انواع تابلو برق از نظر نصب
1- تابلو برق توکار:
تابلو برق توکار در داخل دیوار نصب میشود پس لازم است قبل از نصب محل متناسب با ابتعد تابلو برق در دیوار تعبیه شود. در این نوع نحوه نصب قفط در قابل رویت است.
2- تابلو برق روکار:
برخلاف تابلو توکار این مدل تابلو به راحتی روی دیوار نصب می شود و همه بدنه قابل رویت می باشد.
3- تابلو برق indoor:
تابلو برق داخلی بیشتر برای استفاده در مکانهای سرپوشیده نظیر انبار، سوله، کارگاههای تولیدی، کارخانه و … مناسب تر است و درجه حفاظتی بالایی ندارد.
4- تابلو برق outdoor:
برعکس تابلو برق داخلی ، این نوع تابلو برق درجه حفاظت بالایی دارد و قابل نصب رد فضاهای باز مثل پالک و خیابان را دارا می باشد. به علاوه محفظه تابلو برق خارجی ضد آب و گرد غبار و ضد اشعه نیز می باشد.
5- تابلو برق ایستاده:
انواع ایستاده تابلو برق بیشتر در بخش صنعتی کاربرد دارد و با نصب روی پایه در محل مناسب خود قرار میگیرد.
انواع تابلو برق بر اساس ساختار
تابلو های Metal Enclosed
این تابلوهای برق صنعتی محفظههای فلزی در بسته شامل تجهیزات الکتریکی زیادی از جمله کلیدها، ترانسهای جریان، ولتاژ، شینهها، لوازم اندازهگیری و … هستند.
تابلوبرق Metal Enclosed به دو دسته تقسیم میشوند :
1- تابلو های Metal Clad
فضای داخلی محفظه این نوع تابلو برق از هم جدا طراحی شده است. مزیت این طراحی این است که اگر در یکی از محفظهها خطایی ایجاد شود، در همان محفظه باقی میماند و آن خطا به محفظه دیگر منتقل نمیشود چون از این طریق در صورت بروز حادثه محفظههای دیگر از معرض آسیب حفظ میشوند. این مزیت برای تابلوی برق بسیار مهم است.
تابلوهای Metal Clad شامل چهار قسمت هستند:
1-محفظه باسبار
2-محفظه سرکابل
3-محفظه کلید
4-محفظه کنترل
که تجهیزات اندازهگیری، کنترلی و حفاظتی در آن قرار داده میشود.
2- تابلو های Compartment Type
در این نوع از تابلوهای برق برخلاف تابلوهای قبلی ، محفظه داخلی به قسمتهای کوچکتری تقسیم نشده است.
انواع تابلو برق از نظر محل نصب
1- تابلوهای کشویی:
هدف از ساخت تابلو برق کشویی محافظت از موتور است. قیمت این نوع تابلو برق هم بالاست.
در صنایع تابلوسازی بعد از ساخت تابلوهای Metal Clad این موضوع مطرح شد که اگر مدار و یا تجهیزات الکتریکی صدمه ببیند و از سرویس خارج شود باید سیستمی مشابه خیلی سریع جایگزین سیستم معیوب بشود. این ایده باعث ساخت تابلوهای کشویی و موجب تسریع در عملیات تعمیراتی شد.
بدین ترتیب تابلوها را می توان به دو دسته کلی تابلوی ثابت و تابلوی کشویی تقسیم کرد.
2- داخلی:
تابلو برقهایی، که در فضاهای بسته مانند داخل سالن، سوله و … نصب می شود، تابلو برق داخلی نامیده می شود.
3- فضای باز:
تابلو برق صنعتی فضای باز به تابلو برقی گفته میشود که در محیطهای آزاد نصب می شود.
4- تابلوهای ایستاده:
تابلو برق که بصورت ایستاده نصب می شود مزایای زیادی دارند و داخل آن تجهیزات الکتریکی مانند تجهیزات کنترل، قدرت و … نصب می شود.
5- تابلوبرق دیواری:
تابلو برقهای دیواری روی دیوار نصب میشوند. این دسته از تابلو برقها خود به دو دسته تابلو برق توکار و تابلو برق روکار تقسیم میشوند.
6- تابلوهای رک:
این دسته از تابلو ها به شکل قفسه ای ساخته شده اند که محفظههای مختلف با کارکردهای متفاوت روی آنها نصب می شود.
7- تابلوبرق Swing:
این نوع تابلو برق مانند تابلو برق رک طراحی شده، با این تفاوت که در آن متحرک است. و این مزیت را دارد که پشت آن قابل رویت است. همچنین با وجود درب متحرک امکان دسترسی به تجهیزات داخل تابلو برق وجود دارد. جنس در آن از شیشه است و در مقایسه با بقیه انواع قیمت بالاتری دارد.
8- تابلوهای مرکز قدرت:
این نوع از تابلو برقها برای تغذیه تابلو برق MCC استفاده میشود و به طور کلی یک تابلو توزیع محسوب شده که میتواند چند تابلو MCC را تغذیه کند. کلیدهای استفاده شده در این نوع تابلو برق بیشتر از نوع کلید هوایی هستند.
بیشتر بخوانید: راهنمای خرید تابلو برق صنعتی
9- تابلو های توزیع برق صنعتی:
تابلوهای توزیع برق صنعتی در مکانهای عمومی، کارخانهها، فرودگاهها، بیمارستانها و … و در انواع مختلف ایستاده، دیواری ساخته می شود. کاربرد اصلی تابلوهای توزیع صنعتی یک منبع تغذیه با حفاظت بالا است.
10- تابلوهای اصلاح ضریب قدرت:
این نوع تابلوهای صنعتی تحت عنوان تابلوهای بانک خازنی نیز نام برده میشود. این تابلوها به منظور کاهش توان رآکتور در سیستم، کاهش تلفات سیستم و افزایش راندمان آن کاربرد دارد. به علاوه، استفاده از این نوع تابلوهای برق، مصرف برق را به میزان قابل توجهی کاهش میدهد.
11- تابلوهای حفاظت و کنترل
این تابلو ها معمولا جهت راه اندازی و کنترل خطوط در مترو ها و کارخانه های بزرگ استفاده می شوند. تابلو های حفاظتی و کنترلی معمولا ولتاژ، جریان برق، توان و… را اندازه گیری و ثبت می کنند.
در برخی موارد اگر خطایی در جریان برق بوجود بیاید بوسیله این تابلو ها نمایش داده می شود.
3 نوع تابلو برق از نظر ولتاژ وجود دارد:
1- تابلو برق فشار ضعیف
2- تابلو برق فشار متوسط
3- تابلو برق فشار قوی
1- تابلوبرق فشار ضعیف:
از تابلوهای فشار ضعیف پس از تبدیل ولتاژ فشار قوی به ولتاژ فشار ضعیف در پست های ترانس، جهت تقسیم انرژی الکتریکی استفاده می شود. معمولاً ولتاژ نامی تابلوهای فشار ضعیف در جریان متناوب ۱۰۰۰ولت و فرکانس ۱۰۰۰هرتز می باشد. جریان مستقیم ولتاژ نامی تابلو از ۱۵۰۰ولت بیشتر نمی شود.
تنوع مصرف کننده ها ، باعث طراحی تابلوهای برق در اندازه های مختلف شده است. تابلو برق فشار ضعیف از تجهیزات قطع و وصل فشار ضعیف به همراه تجهیزات کنترلی، اندازهگیری، حفاظتی، تنظیم کننده و … تشکیل شده است.
اجزای تابلو برق فشار ضعیف متناسب با کاربرد آن متفاوت است، و بسته به محل نصبشان از جنس عایق، چدن و آهن ساخته می شوند.
انواع تابلو برق فشار ضعیف
1-تابلو برق ایستاده
2-تابلوبرق میزی
3-تابلوبرق دیواری
4-تابلو برق رک
کاربرد و ساختمان هرکدام از این چهار مورد با دیگری متفاوت است.
2- تابلو برق فشار متوسط
ولتاژ این تابلو برقها بین ۱۰۰۰ تا ۳۶۰۰۰ می باشد و در دو نوع تابلو فشار متوسط ثابت و تابلو فشار متوسط کشویی تولید می شود.
از جمله قطعات تشکیل دهنده تابلو برق قشار متوسط می توان به بدنه، کلید، کنتاکتور فشار متوسط، رله، باسبار، لوازم اندازهگیری، تجهیزات کنترلی اشاره کرد.
3- تابلوبرق فشار قوی:
ولتاژ تابلو برق فشار قوی بین ۳۶۰۰۰ تا ۴۰۰۰۰ ولت می باشد.
به منظور کاهش دما و خنک کردن تابلو برق فشار قوی در آنها از گاز SF6 استفاده میشود. تجهیزات این نوع تابلو باید باکیفیت و استاندارد انتخاب شود تا از بروز هرگونه حادثه احتمالی جلوگیری نماید.