تابلو برق چیست؟
در گذشته خطرات ناشی از عوامل محيطی و مشکلات ناشی از نصب تجهيزات و پديده هايي مثل اتصال کوتاه در تجهيزات الکتريکی به وجود آمده است، پس به این خاطر ضرورت افزایش ايمنی بیش از پیش احساس می شد، به این ترتیب متخصصان تابلو برق را طراحی و به بازار عرضه کردند.
عوامل دیگری که ضرورت و اهمیت تابلو برق را به ما یادآور می شود این است که تمامی قسمت های برق دار در دسترس اپراتور قرار می گرفتند، پس سازندگان و متخصصان را بر آن داشت تا در صدد افزایش ایمنی باشند. آن ها تابلو برق را به شکل یک محفظه بسته طراحی کردند تا تجهيزات داخل آن غير قابل دسترس باشند.
این محفظه بسته تجهیزات الکتریکی را در بر می گیرد. تابلو ها بسته به نوعشان می توانند دارای تجهیزات پنیوماتیک مثل شیرهای برقی، کمپرسور و ... باشند.
تابلو برق همان کنتور برقی که در منزل وجود دارد، است. کنتور برق در کارخانه ها برای ورودی برق کافی نیست و به همین خاطر جهت مدیریت، ارتقاء و کنترل و حفاظت استفاده از تابلو برق ضروری به نظر می رسد.
انواع تابلو برق
• تابلوی ایستاده قابل دسترسی از جلو
• سلولی
• تمام بسته دیواری اصلی
• تمام بسته دیواری نیمه اصلی
• تمام بسته دیواری فرعی
تابلوی اصلی در پست برق و به طرف فشار ضعیف ترانس متصل است و در تابلوی نیمه اصلی تابلوهای برق بلوک ساختمانی یا قسمت مستقلی از مجموعه را توزیع و از تابلوی اصلی تغذیه می شود. تابلوی فرعی برای توزیع و کنترل سیستم برق خاصی مثل موتور خانه، روشنایی و … کاربرد دارد و از تابلوی اصلی تغذیه می شود. معمولا تابلوهای موتور خانه از نوع ایستاده و سایر تابلوها از نوع تو کار تمام بسته هستند.
بیشتر بخوانید: راهنمای خرید تابلو برق صنعتی
ساختار انواع تابلو برق ها
تابلوهای Metal Enclosed
این نوع تابلو برق ها به شکل محفظه تمام بسته فلزی است که تمام تجهيزات الکتريکی اعم از کليدها، ترانس های جريان و ولتاژ، لوازم اندازه گيری و … در داخل آن نصب می شود. این تابلوها به دو دسته تقسیم می شوند.
تابلوهای Metal Clad
اين نوع تابلوها نوعي از تابلوهای Metal Enclosed هستند و محفظه های مختلف آن از يکديگر تفکیک شده اند.
یکی از مزایایی که این نوع تابلو برق ها دارند این است که اگر خطايي در يکی از محفظه ها رخ دهد، اين خطا به محفظه های ديگر منتقل نمی شود و دیگر محفظه ها تحت تاثير این خطا قرار نمی گیرند و به شکل آسيب نديده و سالم باقی می مانند.
تابلو Metal Clad به چهار بخش تقسيم می شود:
• محفظه باسبار
• محفظه سر کابل
• محفظه کليد
• محفظه LV (کنترل) که تجهيزات اندازه گيری، حفاظتی و کنترلی در آن قرار می گيرند.
تابلوهای Compartment Type
اين نوع تابلوها نوعي از تابلوهای Metal Enclose هستند ولی در آن ها، محفظه های مختلف از يکديگر تفکیک نشده اند.
اجزای تشکیل دهنده هر تابلو برق
لوازم الکتریکی که در تابلو برق مورد استفاده قرار می گیرد عبارت است از کلیه عناصری که در مدار الکتریکی قرار می گیرند.
کنتاکتور:
کنتاکتور در حقیقت وظیفه قطع و وصل مدار فرمان از راه دور را بر عهده دارد.
بی متال:
بی متال فرمان قطع در اثر عبور جریان زیاد را صادر می کند.
کلیدها:
انواع کلیدها که وظیفه قطع و وصل مدار را انجام می دهند. کلیدهای غلتکی، سلکتوری و بوش باتون، میکرو سوئیچ، فلوتر سوئیچ و … از مهم ترین انواع کلیدها به شمار می روند.
انواع رله ها:
انواع رله ها به منظور ارسال فرمان قطع یا وصل در اثر عوامل مختلف و خطاهای گوناگون در تابلو برق قرار می گیرد. رله ها انواع مختلفی دارند که می توانیم از بین آنها به رله ی کنترل فاز، رله ی کنترل بار، رله ی زمانی یا تایمر و … اشاره کنیم.
تجهیزات اندازه گیری:
تجهیزات اندازه گیری به منظور محاسبه ی پارامترهای متغییر مانند آمپرمتر، ولتمتر، واتمتر، فرکانس متر و… کاربرد دارند.
ترانس جریان یا سی تی و ولتاژ یا پی تی:
ترانس جریان یا سی تی و ولتاژ یا پی تی برای کاهش یا افزایش جریان یا ولتاژ در تابلو برق وجود دارد.
بدنه:
هر تابلو برق دارای بدنه است تا تجهیزات را محصور کند.
ارتباطات:
هادی ها وظیفه ارتباط تجهیزات را بر عهده دارند. ارتباطات توسط سیم، شینه، کابلشو و … انجام می شود. کلیه ی فعالیت قسمت های وایرینگ و شینه کشی در این دسته قرار می گیرند و به دو دسته ارتباطات انعطاف پذیر مانند سیم و کابل و ارتباطات انعطاف ناپذیر مانند شینه ها تقسیم می شوند.
تابلو برق ها به چند دسته تقسیم بندی می شوند؟
تابلو برق های فیکس (Fix)
تابلو برق های ایستاده چند منظوره (Multi Purpose)
این تابلوها چند منظوره هستند و به صورت ایستاده قرار می گیرند. داخل این تابلوها تجهیزات کنترل قدرت پنوماتیکی و… قابل نصب است.
تابلو برق های دیواری (Wall Mounting)
این تابلوها به دو دسته تابلوهای توکار (Flush Mounting) و تابلوهای روکار (On Surface) تقسیم بندی می شوند.
تابلو برق های (Rack)
این مدل تابلو ها حالت قفسه ای هستند و محفظه های اندازه گیری، الکترونیکی، کنترل و مخابراتی و بر روی آن ها قابل نصب است.
تابلو های Swing یک نوع از تابلوهای Rack هستند و درب متحرک دارند. این ویژگی باعث می شود پشت تجهیزات کاملا دیده شود و دسترسی به پشت تجهیزات را برای شما فراهم می کند. این مدل گران قیمت است و از درب شیشه ای برای آن استفاده شده است.
تابلو برق کشویی (Withdraw able)
تابلو های کنترل موتورها (MCC) Motor Control Center تابلو هایی هستند که به صورت کشویی ساخته و عرضه می شود و هدف از ساخت آن ها کنترل موتورها است. تابلوهای کشویی بسیار گران قیمت هستند.
تابلو برق های مرکز قدرت (Power Center)
هدف از ساخت این تابلوها تغذیه تابلوهای MCC است و یک تابلوی توزیع هستند و این امکان را دارند تا چند تابلوی MCC را تغذیه کنند. کلیدهای به کار رفته در این تابلوها بیشتر از نوع هوایی هستند و بعد از پست اصلی مورد استفاده قرار می گیرند.
بیشتر بخوانید: بررسی تفاوت های سیم و کابل
تابلو برق مدولار
تابلوهای مدولار را می توان نوع پیشرفته تابلوهای فیکس ایستاده در نظر گرفت. هر فیدر به شکل یک مدول در تابلو نصب می شود و به وسیله یک صفحه فلزی از فیدر بالایی و فیدر پایینی خود جدا می شوند. تابلوهای مدولار از لحاظ دسترسی به سر کابل به دو نوع کلی تقسیم می شوند:
1)دسترسی از پشت
2)دسترسی از جلو
در کنار درب اصلی تابلو درب کوچکی به نام درب کناری تعبیه شده است و کابل ها به فیدرها از طریق این درب متصل می شوند. این نوع سلول ها از لحاظ محل ورود سر کابلهای ورودی و خروجی به ورود از بالا و ورود از پایین قابل تقسیم است.
انواع تابلو برق از جهت ایستایی
تابلو برق ایستاده Self Standing یا Free Standing
این مدل تابلو برق حالت ايستا دارد. یعنی برای مهار شدن آن به سازه ی ديگری نیاز ندارد.
دیواری Wall Mounted
این مدل تابلو برق ها روی ديوار نصب می شوند. اين تابلوها اگر روی سطح ديوار نصب شوند روکار یا Surface Mounted نامیده می شوند و اگر داخل ديوار جاسازی شوند توکار یا Flush Mounted يا Recessed Mounted نام گذاری می شوند.
انواع تابلو برق از نظر سطح ولتاژ
تابلو ها از لحاظ سطح ولتاژ به دو دسته تقسيم می شوند:
• تابلوهاي فشار ضعيف (LV) تا V1000
• تابلوهاي فشار متوسط (MV) از 1000 تا V63000
• تابلوهای فشار قوی (HV) از 63000 تا V400000
تابلو برق فشار ضعیف
تابلو برقهاي فشار ضعيف در سطح ولتاژ کمتر از V1000 طبقه بندی می شوند.
مطابق IEC60439-1 تابلوي فشار ضعيف ترکيبی است از يک يا چند وسيله قطع و وصل (Switching Device) فشار ضعيف همراه با تجهيزات اندازه گيری و کنترلی و نشانگر، حفاظتی، تنظيم کننده و ...
ولتاژ نامی تابلوهای فشار ضعيف معمولا بین V690 و ولتاژ سرويس تا V400 هستند.
تابلوهای فشار ضعيف معمولا در دو نوع زير ساخته می شوند.
تابلوی ايستاده (Fix) ثابت
تابلوی ايستاده (Withdraw able) کشويي
تابلو برق فشار متوسط
تابلوهای فشار متوسط در سطح ولتاژ بين V1000 تا V36000 طبقه بندی می شوند.
يک تابلو فشار متوسط شامل کليد (دژنکتور) و بدنه و يا کنتاکتور فشار متوسط، رله، باسبار، ترانفورماتور ولتاژ و جريان، لوازم اندازه گيری و تجهيزات کنترلی است.
تابلوهای فشار متوسط را می توان به دو دسته کلی تقسيم کرد:
تابلوهای فشار متوسط ثابت (Fix)
تابلوهای فشار متوسط کشويي (Withdraw able)
انواع تابلو برق از جهت محل نصب
داخلی (Indoor)
تابلو برق های داخلی، تابلو برق هایی هستند که در فضای بسته مثل داخل سالن يا سوله نصب می شود و مورد استفاده قرار می گیرند.
فضای باز (Outdoor)
تابلو برق های فضای باز، تابلو برق هایی هستند که در فضای باز نصب می شود.